JA21: meer zwerfafval door statiegeldjagers in Leeuwarden

Claim: “Er is een toename aan zwerfafval door statiegeldjagers.”

Verkiezingsprogramma JA21 Leeuwarden

Oordeel: de claim klopt, maar is misleidend

De uitspraak komt uit het verkiezingsprogramma van JA21 voor de gemeenteraadsverkiezingen in Leeuwarden. In het programma stelt de partij dat zwerfafval en vervuiling rond afvalcontainers moeten worden aangepakt en dat daarbij ook meer toezicht nodig is op zogenoemde statiegeldjagers: mensen die afvalbakken of vuilniszakken doorzoeken naar blikjes en flesjes met statiegeld. 

Landelijke cijfers laten echter zien dat de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes en blikjes juist heeft geleid tot minder van dit type afval op straat. Volgens gegevens van de overheid is het aantal kleine plastic flesjes in het zwerfafval sinds de invoering van statiegeld met ongeveer 62 procent gedaald. Voor blikjes geldt een daling van ongeveer 59 procent. Daarnaast wordt momenteel ongeveer 68 procent van de statiegeldverpakkingen ingezameld. Het uiteindelijke doel is een inzamelingspercentage van 90 procent. 

Tegelijkertijd bestaan er ook neveneffecten van het statiegeldsysteem. Zo zoeken sommige mensen naar statiegeldverpakkingen in prullenbakken of vuilniszakken, waardoor afval soms wordt opengetrokken en verspreid raakt. Dat kan lokaal leiden tot meer rommel rond containers of afvalbakken. Bewonersonderzoeken en meldingen uit sommige wijken laten zien dat bewoners zich ergeren aan straatvuil en afval rondom woningen. 

Conclusie

Het statiegeldsysteem heeft aantoonbaar geleid tot minder flesjes en blikjes in het zwerfafval. Tegelijk kunnen statiegeldjagers in sommige situaties bijdragen aan rommel doordat afvalzakken worden opengemaakt. Er zijn echter geen duidelijke cijfers die laten zien dat zwerfafval in het algemeen toeneemt door statiegeldjagers. De claim van JA21 Leeuwarden bevat dus een kern van waarheid, maar geeft een eenzijdig beeld van het probleem en is daarom misleidend.